وحيد بن لادن



از وقتي که سرباز شديم حق نداريم ريش و سبيلمون رو با تيغ بزنيم. مي تونيم با ماشين کوتاه کنيم ولي تيغ به هيچ وجه. در غير اين صورت بازداشتگاه و تنبيهاتي مثل بشين پاشو، پامرغي و کلاغ پر در انتظار ما خواهد بود. من هم لج کردم و زدم تو خط اعتصاب ريش و اصلا کوتاه نمي کنم فقط دو سه هفته يه بار آن کادرش مي کنم. ديشب تو آسايشگاه به تخت بغلي مي گفتم فلاني وقتي افسر بشيم و بريم مرخصي مامانم خيلي خوشحال مي شه. گفت خوب معلومه. گفتم آخه نمي دوني اون هم مي گه تيغ زدن حرومه. من مي گم بابا بي خيال ما که اهل شريعت نيستيم بلکه اهل طريقتيم. در شيوه زندگي پيرو عقل و منطق و در مرام و مسلک پيرو دل هستيم. دين ما از ريش ما مستقل است. ديشب که با مامان تلفني صحبت مي کردم و براش توصيف مي کردم که با کله کچل يه تپه ريش گذاشتم گفت اه اه بايد حتما کوتاه کني و بعد بيايي خونه رات نمي دم تو. من گفتم بالاخره به کدوم سازت برقصم. خلاصه کلي سر به سرش گذاشتم. آخوندها براي ريش از اصطلاح محاسن استفاده مي کنن. محاسن جمع حسن به معني خوبي و زيبايي است. من که شخصا هيچ زيبايي در اين ريش نمي بينم اما تو اين مدت چند تا از خوبي هاش رو کشف کردم. اولا اينکه ما هر روز وسط آفتاب بايد ساعت ها رژه تمرين مي کرديم. اين ريش سياه با جذب حرارت از پوست صورت خوب محافظت مي کرد. دوما اينکه هر وقت هوا سرد بشه به عنوان يک عايق خوب صورت رو گرم نگه مي داره. سوما اينکه براي آدمهاي تنبلي مثل ما حذف يک کار روزانه و نسبتا شاق به نام تراشيدن ريش يک موهبت واقعي است. چهارم اينکه يکي از مشکلات شخص من در محيط کار اين بود که چون قيافه جووني داشتم در جلساتي که اکثر افراد مسن و پير حضور داشتن ما رو آدم حساب نمي کردن. جالبه که يه بار قرار بود با يک استاد دانشگاه که از روي کتابي باهام آشنا شده بود ملاقات کنم. وقتي رفتم پيشش گفت من فکر مي کردم شما دست کم ۴۰-۵۰ سالتون باشه. شکي نيست که ريش گذاشتن تا حد زيادي اين مشکل رو حل مي کنه مخصوصا اينکه دو سه هفته بعد که ما افسر پليس مي شيم هر چقدر قيافه مون جدي و مصمم تر باشه راحت تر مي تونيم راننده ها رو جريمه يا خلافکارها رو بازداشت کنيم. تنها بدي اين ريش و پشم اين هست که دوباره بعد از مدتها روي ما اسم گذاشتن. مامان مي گفت وقتي بچه بودي بهت مي گفتن وحيد جيغ جيغو از بس شلوغ مي کردي. وقتي رفتيم دانشگاه دوستان لطف کردن و شديم وحيد جيگر. بعضي هاشون جلوي دخترها به ما مي گفتن وحيد جيگر و ما رو حسابي ضايع مي کردن. امروز هم اولين آشنايي که ما رو ديد بهمون گفت وحيد بن لادن. قيافه مون شده شبيه القاعده و طالبان. البته فعلا در برابر بن لادن لنگ مي اندازيم . يه چند ماهي بايد منتظر شد تا ريش ما به حد بن لادن برسه . بعضي وقتها که مسلح هستم مي رم جلوي آينه به روي تصوير خودم گلنگدن مي کشم. درست شبيه فيلم ها که يارو به آينه نگاه مي کنه و چهره پليد و شيطاني خودش رو مي بينه و با مشت مي زنه آينه رو خورد مي کنه.

از خاک بر افلاک شديم



هفته پيش اردوگاه نظامي بوديم و تيراندازي داشتيم. کلا خيلي با حال بود. فقط يکبار تميز کردن توالت هاي اردوگاه و يک بار هم نگهباني شبانه انبار مهمات به من افتاد که کمي حالگيري بود. توي يک چادر برزنتي سوراخ سوراخ و کوچيک هفت نفر کنار هم بوديم و به غير از هفت تا پتوي زپرتي و حرارت شمع چيزي براي گرم کردن خود نداشتيم. فرمانده که اومد بهمون سر بزنه وقتي ديد دور شمع نشستيم و پتوها رو روي خودمون انداختيم و از سرما مي لرزيم گفت چيه شام غريبان درست کرديد. ما هم گفتيم جناب اين زلزله زده ها وضعشون از ما بهتره اونها همه دنيا بهشون کمک کردن ولي ما سربازها هيچ کس رو نداريم. چون خوابمون نمي اومد بچه ها سر صحبت رو باز کردن و نمي دونم چي شد که بحث تکنولوژي مطرح شد. من هم رفتم منبر براشون راجع به ۱۵ - ۲۰ سال آينده حرف زدم. يکيشون که خيلي کفش بريده بود ازم بيشتر اطلاعات خواست و براش آدرس سايت انديشکده وحيد رو نوشتم. گفتم اگه علاقه مند بودي اين کتاب هم بد چيزي نيست اگه بتوني پيداش کني. صحبت که به جاهاي خفن مفن رسيده بود يکي از بچه ها گفت چه جالبه ما اينجا وسط خاک و خول زير يک چادر و کنار يک شمع با کمترين امکانات ممکن نشستيم اونوقت داريم راجع به تکنولوژي و آينده حرف مي زنيم. دوستي که نوبت نگهبانيش بود کم کم مي خواست بره سر پستش بهش گفتم تصور کن روزي به کمک نانوبيوتکنولوژي بشر مي تونه يک روبات کوچولو موچولو شبيه مورچه بسازه و توش هم يه کم سم بوتولونيم بريزه و اونو بفرسته تا کلي آدم رو نابود کنه. اونوقت نگهبان مادر مرده بايد بشينه همه مورچه ها رو به خط کنه ببينه کدومشون طبيعي هستن و کدومشون مصنوعي و يک ماشين هوشمند جنگي بسيار خطرناک.

آخر الزمان و پيش بيني هاي نوع آلفا و بتا



مطالعه کتاب پسا مدرنيته نوشته ديويد لايون ترجمه محسن حکيمي تمام شد. نويسنده در قسمت هاي پاياني به موضوع هزاره باوري و تاثير چنين باوري در جهان پست مدرن اشاره مختصري کرده بود. هزاره باوري در جوامع مسيحي- يهودي تقريبا معادل همان چيزي است که ايراني ها و به طور کلي پيروان اديان ابراهيمي از آن تحت عنوان آخر الزمان نام مي برند. پرفسور وندل بل ، جامعه شناس دانشگاه يل، در اين مقاله چنين تفکري را به خوبي تشريح کرده است. البته وقتي که ترجمه فارسي مقاله مذکور را براي چاپ در انديشکده وحيد آماده مي کردم بخش زيادي از آن را، بويژه قسمت هاي مربوط به معرفي اعتقادات مذهبي مربوط به آخر الزمان، سانسور کردم. در واقع نويسنده مقاله، که يک دانشمند سکولار است، اصول توحيد، معاد و نبوت را با لحني زير سوال برده بود که شايد به مذاق مخاطبان مذهبي خوش نمي آمد. از يک ديدگاه نسبتا بي طرف و علمي مي توان ادبيات آخر الزمان را ترکيبي از پيش بيني هاي آلفا و بتا دانست. پيش بيني هاي آلفا و بتا دو شيوه متمايز آينده نگري هستند که عناوين آلفا و بتا را شخصا براي آنها انتخاب کرده ام. در کتاب الکترونيک رايگان << نو انديشي براي هزاره نوين>> و در مقاله <<روش هاي پيش بيني فنآوري>> به ترتيب از معادل هاي <<پيش بيني کام بخش>> و <<پيش بيني خود اصلاح گر>> به جاي پيش بيني هاي آلفا و بتا استفاده کردم. اما تصور مي کنم اين معادل هاي فارسي به اندازه کافي گويا نيستند. تعريف ساده و مختصر پيش بيني هاي نوع آلفا و بتا به صورت زير است:

پيش بيني نوع آلفا به يک پيش بيني گفته مي شود که به صرف بيان آن به وقوع بپيوندد

پيش بيني نوع بتا به يک پيش بيني گفته مي شود که به صرف بيان آن به وقوع نپيوندد

به عنوان مثال، من پيش بيني مي کنم که فردا صبح، پنير، کره و عسل خواهم خورد. تحقق اين پيش بيني در آينده به اراده و قدرت من بستگي دارد. يعني اينکه اولا بخواهم و دوما بتوانم. اگر بنابر فرض بخواهم چنين کاري انجام دهم اما پولي در جيب يا نفسي در بدن نداشته باشم قطعا اين پيش بيني مربوط به فردا محقق نخواهد شد. اکثر برنامه ريزان و سياست گذاران نيز از همين مفهوم ساده استفاده مي کنند. در واقع تحقق پيش بيني هاي نوع آلفا به اراده و قدرت آنها بستگي دارد. اگر اين دو شرط ارضا شوند مي توان گفت که اينگونه پيش بيني ها به صرف بيان به وقوع مي پيوندند.

پيش بيني هاي نوع بتا اساسا هولناک هستند. اين نوع پيش‌بيني‌ها نتيجه و رويداد نهايي را تغيير مي‌دهند. مثلا مشاوران مدير عامل، ورشکستگي قريب الوقوع شرکت را پيش بيني مي کنند و بنابراين مدير با تغيير خط مشي خود و اصلاح تصميم هاي خود جلوي تحقق آن را مي‌گيرد. رويداد مطلوب نهايي تنها به اين دليل تحقق مي‌يابد كه فرد مذکور بر اساس يک پيش بيني هولناک دست به كار شده است. به عنوان مثالي ساده تر مي توان به خانمي، که براي روابط زناشويي و خانوادگي خود اهميت چنداني قائل نيست، اشاره کرد. اگر بر فرض يک پيش بيني هولناک راجع به آينده، مثلا ازدواج مجدد همسرش، دريافت کند سريعا دست به کار شده و مسير اقدامات و شيوه رفتار خود را تغيير مي دهد.

اگر ادبيات آخرالزمان و هزاره باوري را از دريچه پيش بيني هاي نوع آلفا و بتا بررسي کنيم، مي بينيم که اينگونه پيش بيني هاي مذهبي در واقع ترکيبي از اين دو نوع پيش بيني هستند. به بيان ديگر تحقق برخي از اين پيش بيني ها در آينده به اراده و قدرت سياسي- نظامي افرادي بستگي خواهد داشت که چنين باورهايي در ذهن دارند. بخش ديگر ادبيات آخر الزمان نيز پيش بيني هاي نوع بتا هستند. کارکرد اين نوع پيش بيني ها صرفا اصلاح ويا تصحيح تصميم هايي است که در بلند مدت به سعادت مندي انسان ها آسيب مي رساند. به عنوان مثال، پيامبر اسلام در حديثي طولاني درباره نشانه هاي آخرالزمان مي فرمايد:<< واستعملوا السفهاء>>، يعني زماني خواهد آمد که امت من افراد سفيه، کم عقل و نادان را به کار مي گمارند و افراد نخبه و عاقل را از کار برکنار مي کنند. البته نبايد فراموش کرد که تشخيص و درک تمايز پيش بيني هاي آلفا و بتا کار نسبتا دشواري است و متاسفانه ايراني ها همچون ديگر مسلمانان در اين زمينه ضعف هاي عمده دارند. در واقع به جاي اينکه اين پيش بيني معين را از نوع بتا بدانند آن را يک پيش بيني از نوع آلفا به شمار مي آورند.

نفسم گرفت



نفسم گرفت از اين شهر در اين حصار بشکن

در اين حصار جادويي روزگار بشکن

چو شقايق از دل سنگ برآر رايت خون

به جنون صلابت صخره کوهسار بشکن

تو که ترجمان صبحي به ترنم و ترانه

لب زخم ديده بگشا صف انتظار بشکن